Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi və “Məşğulluq haqqında” Qanununa əsasən, əmək bazarında rəqabət qabiliyyəti aşağı olan və sosial müdafiəyə xüsusi ehtiyacı olan vətəndaşların işlə təmin olunması dövlət tərəfindən xüsusi zəmanətlər və güzəştlərlə tənzimlənir.
Dövlət bu kateqoriyadan olan şəxslərin məşğulluğunu təmin etmək üçün işəgötürənlər üçün məcburi kvota müəyyən edir və onların əməkhaqlarının bir hissəsini maliyyələşdirməklə işə qəbul imkanlarını artırır.
Əlilliyi olan şəxslər və müharibə iştirakçıları
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün, müstəqilliyinin və konstitusiya quruluşunun müdafiəsi ilə əlaqədar hərbi əməliyyatlarda iştirak etmiş müharibə veteranları, qazilər, şəhid ailələrinin üzvləri və əlilliyi olan şəxslər məşğulluq orqanları tərəfindən prioriteti olan sosial qrup kimi işlə təmin olunurlar. İşəgötürənlər üçün müəyyən edilmiş kvota yerlərinin komplektləşdirilməsində bu şəxslərə üstünlük verilir. Bundan əlavə, əlilliyi olan şəxslər işə qəbul edilərkən onlar üçün sınaq müddəti tətbiq olunmur və həftəlik qısaldılmış iş vaxtı müəyyən edilir.
Müddətli hərbi xidmətdən buraxılmış şəxslər
Hərbi xidmətə çağırılanadək mülkiyyət və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq müəssisədə çalışan şəxslər üçün qanunvericilikdə xüsusi zəmanət nəzərdə tutulub. Həmin şəxslər hərbi xidməti başa vurduqdan sonra 60 təqvim günü ərzində əvvəlki və ya buna uyğun vəzifəyə qaytarılmaq hüququna malikdirlər. Bu müddət ərzində müraciət edən keçmiş hərbi qulluqçuların əvvəlki iş yerlərinə bərpası işəgötürən üçün məcburidir.
Gənclər, məzunlar və valideyn himayəsindən məhrum olanlar
Peşə və ya ali təhsil müəssisələrini bitirdikdən sonra ilk dəfə işə düzələn 20 yaşadək gənclər, eləcə də valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar dövlətin xüsusi güzəştli məşğulluq proqramlarına daxil edilirlər. Bu kateqoriyadan olan gənclərin ilk iş yerinə qəbulu zamanı işəgötürənlər tərəfindən sınaq müddətinin təyin edilməsinə yol verilmir və onlar üçün xüsusi kvota yerləri ayrılır.
Məcburi köçkünlər və sosial adaptasiyaya ehtiyacı olanlar
Məcburi köçkünlər, qaçqın statusu olan şəxslər, Çernobıl AES qəzasının ləğvində iştirak etmiş vətəndaşlar və cəzaçəkmə müəssisələrindən azad edilmiş şəxslər də əmək bazarında xüsusi sosial müdafiəyə ehtiyacı olan qrup hesab olunurlar. Dövlət Məşğulluq Agentliyi tərəfindən bu şəxslərin cəmiyyətə inteqrasiyası və məşğulluğunun təmin olunması üçün işəgötürənlərlə birgə sosial iş yerləri təşkil edilir.
İşəgötürənlərə tətbiq olunan dövlət mexanizmləri
Dövlət bu güzəştlərin real müstəvidə işləməsi üçün işçilərinin sayı 25-dən çox olan müəssisə və təşkilatlarda fəaliyyət növündən asılı olaraq 3 faizdən 5 faizədək kvota tətbiq edir. Eyni zamanda, sosial müdafiəyə ehtiyacı olan bu şəxsləri işə götürən işəgötürənlərə dəstək olmaq məqsədilə həmin işçilərin əməkhaqqının müəyyən olunmuş hissəsi Dövlət Məşğulluq Agentliyi tərəfindən İşsizlikdən Sığorta Fondu hesabına ödənilir.