Finlandiyada qış aylarında yorğan, yastıq və yun örtükləri açıq havaya çıxarmaq, xalçaları isə qarın üzərinə sərmək adi haldır. Bu ənənənin əsas məqsədi ev tekstilini havalandırmaq, artıq nəmi və xoşagəlməz qoxuları azaltmaqdır.

Finlərin bu vərdişinin praktik səbəbləri izah edilib.

Şaxtalı hava nəmi və qoxunu azalda bilər

Quru və şaxtalı havada yorğan, yastıq və örtüklərin havalandırılması onlarda toplanmış nəmin və xoşagəlməz qoxuların azalmasına kömək edə bilər. Soyuq həmçinin toz gənələrinə təsir göstərir. Lakin əşyaları bir neçə saat çöldə saxlamaq onların tam təmizlənməsi demək deyil.

Cənubi Pohyanmaa Allergiya və Astma Assosiasiyasının rəhbəri Tanya Virkkala Finlandiyanın Yle yayım qurumuna bildirib ki, mənfi 18 dərəcə şaxtada əşyaların havalandırılması toz gənələri ilə mübarizədə faydalı ola bilər. O, 60 dərəcədə yumanı da təsirli üsullardan biri kimi göstərib.

Xalçaları qarın üzərində necə təmizləyirlər?

Finlandiyanın məişət məsələləri üzrə “Martat” təşkilatının tövsiyələrinə əsasən, xalçaları qarla təmizləmək üçün temperatur mənfi 5 dərəcə və ya daha aşağı olmalıdır.

Xalça xovlu tərəfi aşağı olmaqla təmiz, təzə qarın üzərinə sərilir və fırça ilə çırpılır. Daha sonra çevrilir və ya asılır, üzərindəki qar diqqətlə təmizlənir. Xalça yaxşıca çırpıldıqdan sonra evə gətirilir.

Hava kifayət qədər soyuq olmadıqda qar liflərin arasında əriyərək xalçanı islada bilər.

Şaxta toz gənələrini dərhal məhv etmir

Elmi araşdırmalar göstərir ki, soyuğun toz gənələrinə təsiri temperaturdan, təsir müddətindən və gənənin növündən asılıdır.

1971-ci ildə Niderlandda aparılmış tədqiqatda bəzi növlərin məhv olması üçün mənfi 15 dərəcədə altı saat tələb olunub. Digər növlər üçün isə eyni müddətdə daha aşağı temperatur mənfi 28 dərəcə lazım gəlib.

Almaniyanın Allergiya Araşdırmaları üzrə Avropa Mərkəzi Fondunun verdiyi başqa bir təcrübə daha fərqli nəticə göstərib. Mənfi 15 dərəcədə 24 saat saxlanılan dişi gənələrin yarıdan çoxu altı gün sonra hələ sağ olub. Bununla belə, 15-ci günədək onların hamısı ölüb və heç biri yumurta qoymayıb.

Bu nəticələr əsasında tədqiqatçılar yumşaq oyuncaqları mənfi 15 dərəcədə iki gün dondurduqdan sonra yaxalamağı tövsiyə ediblər.

Gənələr ölsə də, allergenlər qalır

Şaxta toz gənələrini məhv edə bilər, lakin onların qoyduğu allergenləri parçadan uzaqlaşdırmır. Avstraliyanın Milli Astma Şurası da bu məqama diqqət çəkir.

Şotlandiyanın NHS Lothian səhiyyə xidməti isə donu açıldıqdan sonra əşyaların tozsoranla təmizlənməsini tövsiyə edir. Allergenləri azaltmaq üçün yuma və hərtərəfli təmizləmə də lazımdır.

Hansı havada əşyaları çölə çıxarmaq olmaz?

Dumanlı, rütubətli və temperaturun sıfıra yaxın olduğu günlərdə bu üsul gözlənilən nəticəni verməyə bilər. Belə şəraitdə parça qurumaq əvəzinə əlavə nəm çəkə bilər.

Şaxta tərdən yaranmış sarı ləkələri də aradan qaldırmır. Buna görə yorğan və yastıqların havalandırılması onların yuyulmasını, xalçaların qarla təmizlənməsi isə müntəzəm qulluğu əvəz etmir.